Wydawnictwo Astraia

Świat czarny, świat biały

Pierwotna cena wynosiła: 69,00 zł.Aktualna cena wynosi: 59,00 zł.

wydawnictwo: Astraia

autor: Bogusław Zięba

rok wydania: 2026
oprawa miękka
format: 145×205
ISBN: 978-83-65686-91-6

100 w magazynie (może być zamówiony)

Opis

Powieść Świat czarny, świat biały jest kontynuacją poprzedniej książki Bogusława Zięby, a jej akcja toczy się prawie równolegle do tej z „Pogniywanego Nepomuka”, lecz swój finał ma kilkanaście lat później. Autentyczne wydarzenia historyczne mieszają się tu z fikcyjnymi. Także miejsca, budynki i drogi odnoszą się tych kiedyś istniejących, lecz obok nich istnieją też zmyślone domy i biegną wydumane szlaki.

Powieść osnuta jest na motywie kontrastu czerni i bieli. Mamy w niej postaci, zdawałoby się, pozytywne, których słabość do przywilejów lub wpływ innych, stawiają ich jednak w szeregach elity odmalowanej kolorem czarnym. I odwrotnie – prostych, nieokrzesanych, zdolnych do zadawania gwałtu obywateli, którzy, odpowiednio pokierowani, dążą do doskonałości, zasługując na barwę białą. Napotkać też można osoby, które za wszelką cenę chcą dopiąć celu, uważając go za jedyny poprawny i najlepszy dla ogółu. Nie bacząc na opinie i podzielone zdania, nie licząc się z tezami inaczej myślących, inwestują wszelkie środki, by urzeczywistnić swoje ambicje, wykorzystując do tego materialne, także psychologiczne argumenty.

Partnerzy wydania Termy Chochołowskie, Dom u Waki

Od autora
Podziękowania
Prologus 1895
Sacerdotes
December 1810
September 1820
Augustus 1822
September 1822
Annis 1822–1827
Martius 1828
Aprilis 1829
Martius 1833
Iunius 1833
Sidzinianness
Martius 1837
Februarius 1839
Martius 1839
Augustus 1839
November 1839
December 1843
November 1844
Maius 1845
December 1845
Februarius 1846
December 1848
Ecclesia
Martius 1849
October 1850
December 1850
Aprilis 1851
November 1852
Augustus 1853
Iulius 1854 413
December 1856
Februarius 1857
Martius 1857
Martius 1858
September 1861
December 1863
Augustus 1865
Augustus 1866
Nuper Obituarium
Post dies octo
Epilogus 1898

Szanowna Czytelniczko, szanowny Czytelniku, gdy minął pamiętny 1846 rok, który miał okryć chwałą mieszkańców Chochołowa, nastał smutny okres naznaczony szykanami, kontrolowaniem i poniżaniem. Nieudane powstanie oznaczało rozpacz mnóstwa matek wraz z dziećmi, których ojcowie trafili do oddalonych o setki mil więzień i kazamat. Na szczęście nie na długo, gdyż odwilż 1848 roku oznaczała dla wielu z nich możliwość powrotu do domu. Jednak tu, na miejscu w Chochołowie, stojący na rogatkach wioski słup sądu doraźnego nadal przypominał o ograniczeniach praw mieszkańców.
Ten pionowy, na pozór zwykły słup, oznaczał dla mieszkańców przekleństwo i upokorzenie. Sygnalizowana przez niego zupełna degradacja mieszkańców zezwalała urzędnikom, strażnikom, a nawet przedstawicielom innych wiosek na traktowanie mieszkańców Chochołowa według własnego uznania. Nawet księża, odwiedzający sporadycznie miejscowość, nie przyczynili do poprawy nastrojów. Jedynie misjonarze, którzy zawitali tu na polecenie prowincjała Jezuitów, wnieśli nieco nadziei i optymizmu.

Wioska pozostawała pod specjalnym nadzorem jeszcze przez wiele lat i zdawało się, że nic nie poprawi doli powstańców. Nie było już Kmietowicza i Andrusikiewicza. Obaj pojawili się wprawdzie na miejscu, jednak oddzielnie i tylko na kilka dni, szybko opuszczając wioskę. Chochołów stał się dla obu z nich strefą, w której nie powinni się pokazywać. To określały nie tylko dekrety, ale też wola samych mieszkańców. Brało się to z obawy o własny los, a wyrażało także pewnego rodzaju niechęć do przywódców, wynikającą z niepowodzeń i rozczarowania. Na tak chłodne przyjęcie ówczesnych bohaterów miały wpływ również inne czynniki, przede wszystkim ogólnie panująca bieda, głód i choroby, które raz po raz nawiedzały wioskę. Lepsze miało dopiero nadejść, lecz nadchodziło małymi krokami.

Najpierw Chochołów odwiedził ksiądz Sutorski. Ten również zniknął po kilku dniach, jednak pozostawił po sobie niewielki ślad, który po niedługim czasie odkryli górale procesujący się z patronem dóbr czarnodunajeckich. Potem na scenie pojawił się kolejny ksiądz. Był to proboszcz z Sidziny, który pochodził z Chochołowa i wlał w mieszkańców nowego ducha. Ksiądz Wojciech Blaszyński pokazał jak zakasać rękawy i, działając na rzecz lepszej przyszłości, zapomnieć o szykanach i biedzie.

Powieść „Świat czarny, świat biały” jest kontynuacją mojej poprzedniej książki, a jej akcja toczy się prawie równolegle do tej z „Pogniywanego Nepomuka”, lecz swój finał ma kilkanaście lat później. Autentyczne wydarzenia historyczne mieszają się tu z fikcyjnymi. Także miejsca, budynki i drogi odnoszą się tych kiedyś istniejących, lecz obok nich istnieją też zmyślone domy i biegną wydumane szlaki. Powieść osnuta jest na motywie kontrastu czerni i bieli. Mamy w niej postaci, zdawałoby się, pozytywne, których słabość do przywilejów lub wpływ innych, stawiają ich jednak w szeregach elity odmalowanej kolorem czarnym. I odwrotnie – prostych, nieokrzesanych, zdolnych do zadawania gwałtu obywateli, którzy, odpowiednio pokierowani, dążą do doskonałości, zasługując na barwę białą. Napotkać też można osoby, które za wszelką cenę chcą dopiąć celu, uważając go za jedyny poprawny i najlepszy dla ogółu. Nie bacząc na opinie i podzielone zdania, nie licząc się z tezami inaczej myślących, inwestują wszelkie środki, by urzeczywistnić swoje ambicje, wykorzystując do tego materialne, także psychologiczne argumenty.

Tym razem akcję, której finał ma miejsce w Chochołowie, przeniosłem o kilkadziesiąt kilometrów lub, jak dawniej liczono, o kilka mil pocztowych na północ – do Sidziny. Tu, za zgodą dostojników diecezjalnych, proboszczem zostaje ksiądz Blaszyński, człowiek który nie ma najlepszego zdania o karczmarzach, pijaństwie, życiu w grzechu i tym podobnych. On sam, po naukach, które odbierał w Trzcianie na Orawie, Wielkim Waradynie na Węgrzech oraz Tarnowie i Lwowie uważa, że zło, które szerzy się wokół, jest wynikiem niedouczenia i braku świadomości życia w pokoju i miłości. Już po objęciu posady plebana, a nawet wcześniej, będąc wikarym, decyduje się na otwarcie oraz radykalne próby dotarcia do zatraconych dusz. Oczkiem w jego głowie ma być katechizacja i przygotowanie wiernych do oddania się w ręce Boga. Przeprowadzana z determinacją akcja przysparza mu wielu zwolenników, którzy widzą sens w głoszonej prawdzie, lecz nie zwracają uwagi na inne, dość drastyczne, posunięcia. Powstaje grupa wielbicieli, a fama o zbawieniu duszy rozchodzi się daleko. W pierwszej fazie duchowieństwo nie widzi w tym żadnego problemu, wszak Blaszyński działa również w ich imieniu. Dopiero, gdy owieczki ustawiają się czwórkami do jego konfesjonału i wrzucają „co łaska” do skarbonki, stawiane są pierwsze pytania, a te w rezultacie prowadzą do prób zwalczania kontrowersyjnego ruchu. W międzyczasie akcja nabiera ­jeszcze ­większego rozmachu, bo w sukurs ­spowiednikowi przychodzą kobiety, które sam wcześniej wyszkolił. O nauczaniu i efektach nauczania sidziniarek, które zawierzyły i dozgonnie oddały się Bogu, słychać było jeszcze kilkadziesiąt lat po śmierci księdza Blaszyńskiego.

Jeszcze dłużej, bo do naszych czasów, przetrwa inne dzieło tego samego księdza. Mowa o monumencie wielkich rozmiarów, który stoi do dziś w centrum Chochołowa. Jest to kościół pod wezwaniem św. Jacka Odrowąża. To także pomysł Blaszyńskiego i cel, którym kapłan zapragnął uwieńczyć swój doczesny byt. Tutaj odwrotnie. Pomysł już na początku zostaje potraktowany jako mrzonka i odłożony ad acta, jednak uparty Blaszyński potrafi przedstawić dowody na powodzenie projektu i kilka lat później, pomimo milczenia i sprzeciwów dostojników duchownych, przedsięwzięcie nabiera realnych kształtów. Projektodawca angażuje mieszkańców Chochołowa i zatrudnia wielu specjalistów. Budowla staje nagle w centrum zainteresowania na Podhalu i w obu diecezjach – tarnowskiej i krakowskiej. Jednak prace zbiegają się z intensywną działalnością wspomnianych wcześniej sidziniarek i pozostałych, podszywających się pod ich działalność, kobiet. Nagle zaczęto uznawać, że środki na prace przy budowie pozyskiwane są przy wykorzystywaniu naiwności pielgrzymów, którzy podążają śladem apostoła z Sidziny. Organizowany jest nieudany napad na podróżującego regularnie między Sidziną i Chochołowem księdza, następnie skradziona zostaje duża kwota przeznaczona na budowę i w efekcie, prace ustają, a nie pokryty dachem kościół zostaje wystawiony na działania warunków atmosferycznych do czasu wyjaśnienia kompetencji głównego fundatora. Blaszyński i tym razem przedstawia swoje racje i wiążący się z tym pragmatyzm, a budowa rusza na nowo.

Niespełna sto lat po śmierci Wojciecha Blaszyńskiego, sprawy, które są opisane w książce uregulowała dopiero Konstytucja Dogmatyczna o Kościele, a zajmował się nią Sobór Watykański ii. Ponieważ przestrzeń czasowa jest spora i nie mogłem w żaden sposób nawiązać do tego w powieści, to sprawę przedstawiam pokrótce tutaj. Otóż w 1962 roku Konstytucja Dogmatyczna o Kościele dała po raz pierwszy wyraz partycypowaniu w nauczaniu i katechizacji przez laicką stronę wyznawców Chrystusa – rzecz którą Blaszyński praktykował niemalże przez cały czas swojej posługi. Określono wówczas sposoby powołań ludzi świeckich do bezpośredniej współpracy z apostolatem hierarchii, „na wzór owych mężów i niewiast, co pomagali Pawłowi w głoszeniu Ewangelii wielce się trudząc w Panu”. Mimo, że to już xx wiek, to także wtedy było to rewolucyjne posunięcie władz kościoła, które stanowiło spore wyzwanie i wzbudziło niepokój co poniektórych duszpasterzy. Laikat jednak ruszył do pomocy w katechizacji wiernych.

Oczywiście, nie można jednoznacznie stwierdzić, że miała na to wpływ praca duszpasterza z Sidziny, jednak kolejne jego oddziaływanie, które tym razem ująłem w tej publikacji, to wpływ na duszę znanej osobistości Podhala, jaką był Władysław Orkan. Urodził się on dziewięć lat po tragicznej śmierci proboszcza Blaszyńskiego, lecz charyzma duchownego pozostawiła ślad w życiu jego matki, a upominek w postaci książki, zdeterminował ją do poświęcenia życia dla edukacji swoich dzieci. Tak więc, gdy spotkały się drogi duchownego i matki piewcy Podhala, zaowocowało to zdarzeniami, które w przyszłości upamiętni pomnik pisarza odsłonięty w 1935 roku w Nowym Targu. W książce zaś, ­odwołałem się i pokusiłem o własną interpretację zarzewia talentu Orkana, przedstawiając możliwą drogę do sławy syna zwykłych chłopów z Poręby.

Warto też tutaj wspomnieć o ciągnącym się przez lata procesie o dobra czarnodunajeckie i wszystkich, którzy uzurpowali sobie prawa do tych ziem. W książce ponownie przypomniałem postaci ludzi wykorzystujących naiwność zwykłego chłopa i dzieje tej sprawy aż do, zdawałoby się, ostatecznego rozstrzygnięcia. Zdawałoby się, gdyż Najwyższy Sąd wiedeński przyznał rację wierzycielom z siedmiu wsi i pozbawił wszelkich praw ostatniego samozwańczego właściciela, ale nie jest to koniec ciągnącej się od 1819 roku historii własności. W tym miejscu jednak, po decyzji sądu w 1863 roku, zamknąłem ten rozdział, by nie przeciągać powieści o kolejne dwadzieścia lat. A zainteresowanych dalszymi losami ziem czarnodunajeckich, odsyłam do historii regionu i powstania Wspólnoty Siedmiu (aktualnie ośmiu) Wsi na Podhalu.

„Świat czarny, świat biały” opowiada historię sprzymierzeńców i oponentów jednego księdza, jego dobre i złe chwile i spotykające go po drodze perturbacje. W związku z tym, że historia jego życia pokrywa się i następuje bezpośrednio po wydarzeniach, które przedstawiłem w książce pt. „Pogniywany Nepomuk”, także tutaj można rozpoznać bohaterów pojawiających się w poprzednim tytule. Jest tu teolog, właściciel dóbr czarnodunajeckich, ksiądz Józef Wilczek, młody Antoni Sutorski i jego pogmatwana droga do kapłaństwa, ówcześni hierarchowie kościelni, jak również włodarze galicyjscy, a Jędrzej Skrzep-Jancok, stały bywalec karczmy Horowitza, który z zadaniem uświadamiania górali ruszył w Podhale, dotrze aż do Sidziny. Poza tym wiele nowych postaci. Duchowni, szlachta, zwykli górale i zbójnicy, których ziemski byt pozostawił ślad w archiwach oraz pozostali – fikcyjne postacie umożliwiające mi wysnucie narracji, która połączy zdarzenia przedstawione na kartach tej książki. Długo zastanawiałem się, czy raz jeszcze przywołać Gienka – kościelnego ze starej kaplicy w Chochołowie i umożliwić mu pracę przy budowie nowego. W końcu zdecydowałem, że również tutaj znajdzie się dla niego miejsce. Był przecież długoletnim kościelnym, który mimo że żył na świecie o jeden wiek później, znał wszystkie zakamarki tej świątyni. Krótko, ale z typowym dla siebie wigorem, pojawi się także Jachymka, której niektóre wyczyny przedstawione w „Pogniywanym Nepomuku” okażą się zaplanowaną intrygą innych bohaterów powieści.

Droga Czytelniczko, drogi Czytelniku, mam nadzieję, że moja kolejna książka przyczyni się do poznania przez Ciebie historii podhalańskich wiosek, mieszkańców, a także ich problemów, które były wynikiem decyzji podejmowanych w innych, nie związanych z nimi kręgach. Życzę przyjemnej lektury i wspaniałych wrażeń.

autor

Informacje dodatkowe

Waga 1 kg
Wymiary 135 × 10 × 205 cm

Może spodoba się również…

Kategorie

Błąd: Brak formularza kontaktowego.

f
(212) 862-3680 chapterone@qodeinteractive.com

Błąd: Brak formularza kontaktowego.

Get on the list


    Free shipping
    for orders over 50%
    Social
    Newsletter

    Otrzymuj aktualne informacje o nowych publikacjach Astraia