Krynica. Historia i architektura

Krynica. Historia i architektura Krynicy-Zdroju Rządowego Zakładu Kąpielowego to książka wyjątkowa i pierwsza w swoim rodzaju. Jej autorka Barbara Rucka, kustosz Muzeum Regionalnego „Państwa Muszyńskiego” w Muszynie i Muzeum Przyrodniczego w Krynicy, od wielu lat stara się przybliżać historię Krynicy i uzdrowisk nadpopradzkich, ich piękno i walory uzdrowiskowe.

Wydaje się, że wiemy wszystko o Krynicy. Nic bardziej mylnego. Krynicki kurort istnieje już ponad 200 lat (za datę powstania uznaje się 3 maja 1793 roku, kiedy to Franciszek Stix von Saunbergen – austriacki komisarz obwodowy z Nowego Sącza – kupił dwa zdroje od piętnastu włościan krynickich), istnieje więc na jego temat przebogata literatura oraz imponująca ikonografia już od początku XIX wieku.

Album, który trzymają Państwo w ręce, po raz pierwszy prezentuje tak szeroki i bogaty wybór przedstawień Krynicy, począwszy od xix-wiecznych map ukazujących drogi do Krynicy, map samej Krynicy, xix-wiecznych rycin i litografii, poprzez wizje malarzy, fotografików, na niezwykłych zdjęciach z xx wieku oraz współczesnych fotografiach kończąc. Każdy rozdział to oddzielna historia zaklęta w obrazach, fotografiach, pocztówkach, litografiach, mapach – to kopalnia wiadomości o Krynicy.

Wydawnictwo bardzo serdecznie dziękuje partnerom tego wydawnictwa Gminie Krynica-Zdrój oraz Uzdrowisku Krynica-Żegiestów sa za życzliwy mecenat nad tą piękną publikacją. Bibliotece Publicznej Gminy ­Krynicy-Zdroju wielce dziękujemy za merytoryczną pomoc w poszukiwaniu ikonografii i szczegółów topograficznych. Mamy wielką nadzieję, że historia Krynicy zaklęta w dawnych widokach zachęci do nowego spojrzenia na piękną, „małą ojczyznę” pod Górą Parkową.

Wierzymy, że ta książka stanie się zupełnie nowym przewodnikiem po historii Krynicy; dla turystów – piękną pamiątką i świadectwem tego, jak Krynica wciąż jest wierna swoim historycznym korzeniom; dla Kryniczan – nowym spojrzeniem na ślady przemian oraz wyjątkowej historii.

Życzymy fascynującej lektury!
Rafał Monita – wydawnictwo Astraia

Krynica-Zdrój od początku swojego istnienia kształtowana była jako zdrojowisko, zatem jej system leczniczy i architektura są doskonałym materiałem badawczym do przeprowadzenia analizy pokazującej odrębność rozwoju kurortu na tle tego typu uzdrowisk w Europie. Wspaniały rozwój uzdrowiska i liczne inwestycje, lokują Krynicę-Zdrój w czołówce najchętniej odwiedzanych miejsc w Polsce, co skłania zarówno do przemyśleń nad historią, jak i przyszłością tego jednego z najpiękniejszych kurortów Polski.

Na skutek specyficznego ukształtowaniu terenu, na którym położone jest uzdrowisko, określonych okoliczności historycznych oraz czytelnej stylistyki architektonicznej, której zawsze towarzyszył całościowy zamysł zachowania ładu przestrzennego opartego na współczesnej myśli technicznej, udało się zachować pierwotny układ uzdrowiska. Działania te nadały Krynicy-Zdrój jedyny w swoim rodzaju, zdecydowany i specyficzny charakter architektoniczny, będący unikatem w skali krajowej. Decydujący wpływ na tak wysoką ocenę zabudowy tego uzdrowiska ma harmonijne i funkcjonalne powiązanie architektury z krajobrazem.

Dzięki zachowaniu się bogatej ikonografii oraz oryginalnych obiektów uzdrowiskowych stworzonych na przestrzeni prawie 232 lat (1793–2025), możemy prześledzić kolejne etapy ewolucji tej miejscowości oraz występujące w tym okresie style architektoniczne, które przeniesione zostały do budownictwa uzdrowiskowego z zachodnioeuropejskich kurortów.

Celem niniejszej pracy jest ukazanie zarówno dziejów uzdrowiska jak i dokonanie analizy krynickiego budownictwa uzdrowiskowego. Opracowanie pomoże znaleźć czynniki, które miały wpływ na rozwój uzdrowiska, jak również kształtowanie i przenikanie się występujących w Krynicy-Zdroju stylów architektonicznych.
Zastosowany w książce układ pozwoli czytelnikowi w pierwszej kolejności zapoznać się ze stylami polskiego budownictwa uzdrowiskowego, historią regionu, a w jej zasadniczej części z działalnością leczniczą i kulturalną Krynicy-Zdroju, która zaprezentowana została w układzie chronologicznym. System taki, dzięki dokonanej analizie, w sposób przejrzysty pokaże rozwój Krynicy-Zdroju na przestrzeni 232 lat.¶