Opis

O książce

Jest to pierwsza w języku polskim tak obszerna praca o historii organów od czasów antycznych do współczesności, wzbogacona licznymi przykładami dyspozycji organów z całego świata, będącymi doskonała bazą do poznania tego fascynującego instrumentu.

Tłumaczenie: zespół redakcyjny
Redaktor prowadzący: Katarzyna Wiwer
Zespół redakcyjny: dr hab. Małgorzata Trzaskalik-Wyrwa, Krzysztof Musiał, Michał Kołodziej, Katarzyna Wiwer, Rafał Monita
Konsultacja: dr hab. Krzysztof Urbaniak, dr hab. Filip Presseisen
Współpraca: Mariusz Wiktorowski

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury w ramach programu „Muzyczny ślad”,
realizowanego przez Narodowy Instytut Muzyki i Tańca.

Spis treści

Przedmowa
Wstęp do wydania polskiego
Wstęp
I. Konstrukcja organów
1. Organy antyczne
2. Średniowieczny blokwerk
A. Organy z zasuwami tonowymi od IX do XII w.
B. Gotyckie organy z zasuwami tonowymi
3. Portatyw i pozytyw
4. Mikstury i wielomanuałowość
5. Podział na rzędy
A. Podział pryncypałowego pleno na pojedyncze registry
B. Rzędy fletowych głosów alikwotowych
C. Angielski styl z podwojonymi rzędami
6. Głosy „odróżniające się”
7. Pedał jako nośnik głosów wysokich
8. Organy z sekcją pryncypałową oraz sekcją fletowo-trąbkową
A. Początki w Niderlandach
B. Rozprzestrzenienie się na północne Niemcy i transformacja
9. Organy sekcyjne
A. Wczesne organy sekcyjne około 1500 roku
B. Organy sekcyjne w Polsce
C. Organy sekcyjne w północnych Niemczech od 1600 roku
D. Północnoniemiecki typ organów sekcyjnych poza granicami Niemiec
10. Cornet–Grand-jeu
A. Organy flamandzkie w XVI wieku
B. Dalszy rozwój na obszarze francuskojęzycznym
C. Przenikanie stylu francuskiego do sąsiednich krajów
D. Dalszy rozwój stylu francuskiego w Anglii
11. Podział registrów na pół i językowe głosy horyzontalne
12. Organy z głosami charakterystycznymi
A. Prekursorzy w XVI i XVII wieku
B. Rozwój frankońskich organów z głosami charakterystycznymi
C. Poszczególne typy organów z głosami charakterystycznymi: Południowe Niemcy
D. Poszczególne typy organów z głosami charakterystycznymi: Śląsk
E. Poszczególne typy organów z głosami charakterystycznymi: Środkowe Niemcy
F. Poszczególne typy organów z głosami charakterystycznymi: Nadrenia
13. Imitacja orkiestry
A. Włoskie organy orkiestrowe
B. Orkiestrowe organy Abbé Voglera
14. Organy obrazujące dynamikę
A. Johann Simon i Carl August Buchholz
B. Eberhard Friedrich Walcker
C. Gottlob Töpfer i Johann Friedrich Schulze
D. Friedrich Ladegast
E. Niemiecka muzyka organowa XIX wieku
15. Organy „symfoniczne”
A. Rozwój organów symfonicznych przez Aristide’a Cavaillé-Colla
B. Inni znaczący przedstawiciele organów symfonicznych we Francji
C. Symfoniczna muzyka organowa
D. Styl organów symfonicznych poza Francją
16. Sekcja solowa i głosy wysokociśnieniowe
A. Pochodzenie i rozwój organów solowych
B. Manuał solowy i głosy wysokociśnieniowe w Ameryce Północnej
C. Muzyka na organy z sekcją solową i głosami wysokociśnieniowymi
D. Późnoromantyczne niemieckie organy z głosami wysokociśnieniowymi
E. Niemiecka muzyka organowa okresu późnego romantyzmu
17. Dysonansowe rzędy alikwotowe
A. Powstanie Orgelbewegung (Ruchu Organowego)
B. Organy z dysonującymi rzędami alikwotowymi
C. Muzyka Orgelbewegung
18. Obecne trendy
II. Wygląd zewnętrzny organów: pomysły i ich historia
1. Wczesne organy bez obudowy
2. Szafa organowa z drzwiami skrzydłowymi
3. Szafa organowa z wyeksponowanymi wieżami
4. Dwuczęściowa szafa główna
5. Prospekty z trąbkami horyzontalnymi
6. Prospekt kulisowy
7. Wolnostojące prospekty organowe
8. Otwarte organy bez piszczałek prospektowych
9. Funkcjonalne prospekty sekcyjne
Posłowie
Autor
Bibliografia
Indeks osób
Indeks miejsc
Indeks terminów
Indeks dyspozycji
Spis fotografii

Ze wstępu autora

„Organy to aerofon (instrument dęty) składający się z piszczałek o pojedynczym dźwięku nastrojonych według gamy, zasilanych przez dmuchawę i uruchamianych przez klawiaturę”. Jest to definicja organów, którą w 1920 r. podał Curt Sachs.

Historia organów bez wątpienia obejmuje historię muzyki organowej. Jednak kompleksowa historia muzyki organowej jest nie mniej obszerna niż historia budowy organów; niemożliwe jest zrobienie obu razem w jednej książce. Dlatego ograniczam się do podania odniesień do poszczególnych utworów muzyki organowej i mam nadzieję, że uda mi się wzbudzić zainteresowanie lub przynajmniej ciekawość jednego lub drugiego czytelnika bardzo krótkimi charakterystykami muzyki i jej autorów. Z pomocą nazwisk kompozytorów, zainteresowany czytelnik może łatwo znaleźć muzykę w formie nut lub nagrań dźwiękowych i poznać ją grając lub słuchając jej.

Organy piszczałkowe, bardziej niż jakikolwiek inny instrument muzyczny, od zawsze fascynowały tych, którzy je oglądają i słuchają, o czym świadczy powszechne i funkcjonujące niemal od zarania miano króla instrumentów. Również ta książka powstała z fascynacji i podziwu dla tego niezwykle wszechstronnego instrumentu. Bardzo by mnie uradowało, gdyby moje zdumienie wielorakimi możliwościami przeobrażeń oraz uniwersalnością tego instrumentu i jego muzyki zaraziło również czytelników tej książki.

O autorze

Roland Eberlein studiował muzykologię, psychologię i historię sztuki w Getyndze, Gießen i Kolonii. W 1988 roku uzyskał stopień doktora, a w 1996 roku habilitował się w dziedzinie muzykologii na Uniwersytecie w Kolonii. Od tego czasu pracuje jako niezależny badacz i prywatny wykładowca.
Od młodości entuzjasta organów, w swoich badaniach i wykładach skupia się na historii organów. Od 2005 r. jest członkiem zarządu „Walcker Foundation for Organ Research”, a od 2007 r. współpracownikiem portalu „World Organ Archive”, gdzie odpowiada na pytania miłośników organów, organistów, ekspertów organowych i budowniczych organów w oparciu o obszerne organowe bazy danych, które sam stworzył.
Powszechnie znany i sławny w świecie organowym jest jego leksykon „Orgelregister, ihre Namen und ihre Geschichte” (2008).